Binnen het onderzoeksgebied zijn veel muur- en vloerresten aangetroffen uit de periode 15de-17de eeuw. Ze behoorden tot de funderingen van het 15e-eeuwse raadhuis en Speeltoren, een woonhuis aan de Middendam en een ouder gebouw aan het Noordeinde. Deze zijn gebouwd op een terpachtige ophoging, die zich waarschijnlijk uitstrekte over het gehele plangebied. De top van deze ophoging dateert in de 14e-15e eeuw. Mogelijk is de basis van de ophoging al in de 13e eeuw aangelegd. De fundering van de Speeltoren was aan de noordzijde aanzienlijk steviger dan aan de zuidzijde. Mogelijk was de zuidzijde van de fundering tegen het laatmiddeleeuwse damlichaam aangebouwd. Er zijn binnen het onderzoeksgebied geen resten van een kerkgebouw gevonden. Er is wel sprake van een begraving, net buiten het plangebied, op het erf van het huis op Haven 2. Het is niet bekend of deze begraving bij het kerkhof van een kerk heeft gehoord of bij die van een kapel of gasthuis. Het is mogelijk dat het gebouw dat voor de bouw van het raadhuis aan het Noordeinde stond, een gasthuis is geweest. Dit gebouw is voor de bouw van het raadhuis (deels) gesloopt. In 1420 zat het gasthuis in het gebouw waar ook de waag in was gevestigd. Als de waag op dezelfde plek lag als de huidige waag, kan het achtererf hiervan aan het achtererf van het gebouw aan het Noordeinde hebben gegrensd. Een begraving direct achter het latere raadhuis is dan geen vreemd verschijnsel. Uit het funderingsonderzoek blijkt dat het raadhuis en de Speeltoren gelijktijdig gebouwd zijn. De baksteenmaten, plavuizenmaten, vondsten uit de insteek van de torenfundering en oversnijdingen van ouder muurwerk wijzen op een datering van deze structuren in de 15e eeuw. Een datering in de tweede helft van de 15e eeuw is het meest waarschijnlijk. Meer restanten van het raadhuis kunnen verwacht worden op de plek waar museum de Speeltoren heeft gestaan, aan het Noordeinde. Op het erf van Haven 2 en mogelijk de omliggende erven kunnen ook funderingsresten van het raadhuis aanwezig zijn, evenals meer begravingen. Tevens zijn ophogingslagen van veen en klei te verwachten, die deel uitmaken van een terp of mogelijk een dam. Deze kunnen voorkomen op de erven aan het Noordeinde, de Middendam en de Haven.
Vindplaats: Noordeinde 4, Speeltoren, Monnickendam, Waterland