Hubertus von Pilgrim
574
portret
Museum Beelden aan Zee
De gebonden handen laten zich ook zonder de jaartallen 33-45 verklaren, al zijn ze niet letterlijk zo te interpreteren, dat Adenauer deze gehele tijd gevangen is geweest. Hij verzorgde, geïsoleerd in Rhondorf, zijn legendarische rozen, die gelijktijdig voor het weer opbloeien van Duitsland symbool zijn. Het kanselierschap van Adenauer wordt gemarkeerd door de, door de jaartallen 49-63 omlijste, Bondsadelaar op de achterkant van het hoofd en door het aldaar centraal aangebrachte 'sprekende portret' van Adenauer. Daaronder bevindt zich, helemaal onderaan, een toespeling op de Rijn met het Zevengebergte, dat is de beslist noodzakelijke 'couleur locale', die zijn 'complementaire waarde' heeft, waardoor Europa op de stier, evenmin als het crucifix tenslotte uitgelegd moeten worden. (Deze toelichting is door de kunstenaar zelf op schrift gesteld en vrij vertaald. L.Sch.)